କୁଟ୍ରୁମାଳି ବକ୍ସାଇଟ ଖଣିକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ତେଜୁଛି

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ରାୟଗଡ଼ା-କଳାହାଣ୍ଡି ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର କୁଟ୍ରୁମାଳି ବକ୍ସାଇଟ ଖଣିକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାରେ ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ବିଜେଡି ଓ ବିଜେପି ସରକାରଙ୍କ ଖଣି ନୀତିକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷରୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଭିଯୋଗ ଉଠାଯାଇଛି। ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦକୁ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ହାତକୁ ଦେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଜେପି ସରକାର ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ନେଉଛି ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି। ସରକାରୀ ରେକର୍ଡ ଓ କମ୍ପାନୀ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, କୁଟ୍ରୁମାଳି ବକ୍ସାଇଟ ବ୍ଲକ୍ ପାଇଁ ଆଦାନୀ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜେସ୍‌ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ମୁନ୍ଦ୍ରା ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଲିମିଟେଡ୍ ନିଲାମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରିଫର୍ଡ ବିଡର୍ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ୨୭ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୩ରେ କମ୍ପାନୀକୁ Letter of Intent (LOI) ଜାରି କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମୁନ୍ଦ୍ରା ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଲିମିଟେଡ୍‌ର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ କଳିଙ୍ଗ ଆଲୁମିନା ଲିମିଟେଡ୍ କରାଯାଇଥିଲା। ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଏକ ଆଧିକାରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହି ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିବା ରେକର୍ଡ ରହିଛି। ସେହି ଦଲିଲରେ କମ୍ପାନୀଟି ଆଦାନୀ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜେସ୍‌ର wholly owned subsidiary ଭାବେ ଜାରି ରହିଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। କୁଟ୍ରୁମାଳି ବକ୍ସାଇଟ ବ୍ଲକ୍‌ର ମୋଟ geological resources ପ୍ରାୟ 128 ମିଲିୟନ ଟନ୍ ବୋଲି ଆଦାନୀ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜେସ୍‌ର ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଦାଖଲ ଦଲିଲରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଏହି ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଆପତ୍ତି, ପରିବେଶ ଓ ଆଦିବାସୀ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଆଦାନୀ ଗ୍ରୁପ୍ ଓଡ଼ିଶାରେ ଆଲୁମିନା ରିଫାଇନାରୀ ଏବଂ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ ଯୋଜନା ରଖିଥିବା କହିଛି। କମ୍ପାନୀର ନିଜସ୍ୱ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, କୁଟ୍ରୁମାଳି ଓ ବଲ୍ଲଡ଼ା ବକ୍ସାଇଟ ବ୍ଲକ୍‌କୁ ଆଧାର କରି ଏକ ଆଲୁମିନା ରିଫାଇନାରୀ ବିକଶିତ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି। ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ High-Level Clearance Authority ଆଦାନୀ ଗ୍ରୁପ୍‌ର ୪ MMTPA Integrated Alumina Refinery ସମେତ ଦୁଇଟି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିବା ଆଦାନୀ ଗ୍ରୁପ୍ ନିଜେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। କୁଟ୍ରୁମାଳି ଖଣିକୁ ନେଇ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ, ପରିବେଶ, ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଆହୁରି ତୀବ୍ର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।